« إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّه سَكِينَتَه عَلى رَسُولِه وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوى وَكانُوا أَحَقَّ بِها وَأَهْلَها » « 1 » . و اين آيه بطورى كه ملاحظه مىكنيد اين معنا را خاطرنشان مىسازد كه نزول سكينت از ناحيه خداى تعالى همواره در مواردى بوده كه قبل از نزول آن استعداد و اهليت و قابليتى در قلب طرف وجود داشته ، و آن اهليت و قابليت همان چيزى است كه در آيه قبلى فرمود : « فَعَلِمَ ما فِي قُلُوبِهِمْ : فهميد كه در دل چه دارند ، پس سكينت را بر ايشان نازل كرد » . و نيز خاطرنشان مىسازد كه يكى ديگر از آثار سكينت اين است كه هر كس آن را واجد شود ملازم تقوا و طهارت و دورى از مخالفت خدا و رسولش مىشود ، و ديگر پيرامون محرمات و گناهان نمىگردد . و اين معنا در حقيقت به منزله تفسيرى است كه جمله « لِيَزْدادُوا إِيماناً مَعَ إِيمانِهِمْ » را كه در آيه ديگرى واقع است تفسير مىكند ، و مىرساند كه زياد شدن ايمان بر ايمان با نزول سكينت ، معنايش اين است كه انسان علاوه بر ايمان صادقش به اصل دعوت دين ، داراى نگهبانى الهى مىشود كه او را از آلوده شدن به گناهان و ارتكاب محرمات نگه مىدارد . و اين خود شاهد خوبى است بر اينكه اولا منظور از مؤمنين در جمله مورد بحث غير از منافقين و غير از بيماردلان و سست ايمانان است . وقتى منافقين و بيماردلان و سست ايمانان مقصود نباشند تنها باقى مىماند آن عده معدودى كه با رسول خدا ( ص ) ثابت قدم ماندند ، و آنها يا سه نفر ، و يا چهار ، يا نه ، يا ده يا هشتاد و يا كمتر از صد نفر بودند ، و اين اختلاف در شماره آنان بخاطر اختلاف روايات است . و اما اينكه آيا مؤمنين در اين آيه آن كسانى را هم كه بار اول فرار كردند و سپس جمع شدند و تا شكست دشمن ثابت قدم ماندند ( كه بيشتر اصحاب رسول خدا ( ص ) را اين دسته تشكيل مىدادند ) شامل مىشود يا نه محل حرف است . چيزى كه از آيات سكينت استفاده مىشود اين است كه نازل شدن سكينت موقوف بر اين است كه قبلا طهارت دل و صفاى باطنى در كار بوده باشد ، تا خداوند با فرستادن سكينت آن را محكم و استوار سازد . و دسته دوم كه فرار كردند و برگشتند با اين عمل خود گناه كبيره اى را مرتكب شدند و چنين كسانى دلهايشان گناهكار است و قابليت سكينت را ندارند .

--> ( 1 ) آن دم كه كفر ورزيدگان تعصب جاهليت در دل افكنده پس خدا سكينت خود را بر پيغمبر و بر مؤمنين نازل كرد ، و بر كلمه تقوا استوارشان ساخت و ايشان حقا سزاوار و اهل براى آن بودند . سوره فتح آيه 26